INFOdoradca+ Informacje o zawodach - Powiatowy Urząd Pracy w Leżajsku


INFOdoradca+ Informacje o zawodach

to materiały zawierające przede wszystkim: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Opisy zawodów powstają w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+". Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy.

Więcej informacji o projekcie na stronie infodoradca.edu.pl
Lista 1000 zawodów opisywanych w projekcie INFODORADCA+

INFOdoradca+ Informacje o zawodach

Dyspozytor ruchu kolejowego

Kod: 831212

2. Opis zawodu

Dyspozytor ruchu kolejowego odpowiada za planowy i bezpieczny ruch pociągów pasażerskich i towarowych. W przypadku wystąpienia utrudnień eksploatacyjnych 24 organizuje ruch pociągów tak, aby zminimalizować ich opóźnienia, zachowując właściwy poziom bezpieczeństwa pasażerów i przewożonych towarów.

Opis pracy

Dyspozytor ruchu kolejowego nadzoruje i koordynuje realizację przydzielonych tras dla pociągów pasażerskich i towarowych po liniach kolejowych w obrębie wyznaczonego regulaminem dyspozytury 14 obszaru. W swojej pracy zajmuje się prowadzeniem ruchu pociągów na wyznaczonym obszarze linii kolejowych w oparciu o rozkład jazdy. W przypadku zakłóceń ruchu pociągów ściśle współpracuje z dyżurnymi ruchu 3 w celu minimalizacji opóźnień. Odpowiada za przestrzeganie zasad postępowania obowiązujących w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak np.: wypadek na przejeździe kolejowym, wykolejenie pociągu, rozerwanie pociągu, defekt pociągu, potrącenie człowieka. Zajmuje się prowadzeniem dokumentacji i obsługą systemów wspomagających prowadzenie ruchu kolejowego.

Dyspozytor ruchu kolejowego podczas pełnienia dyżuru ściśle współpracuje z dyspozytorami na sąsiednich obszarach oraz z innymi służbami na podległym mu obszarze linii kolejowych. Współpracuje ze służbami mundurowymi oraz innymi podmiotami nadzorującymi sytuacje kryzysowe i sytuacje związane z bezpieczeństwem interesów obywateli i interesów państwa (np. służby celne, służby graniczne, pogotowie ratunkowe, straż pożarna, służby zajmujące się ochroną środowiska).

Sposoby wykonywania pracy

W swojej pracy dyspozytor ruchu kolejowego wykonuje działania polegające m.in. na:

  • koordynowaniu pracy dyżurnych ruchu w zakresie planowej realizacji rozkładu jazdy,
  • współpracy z dyspozytorami zakładowymi i dyspozytorami różnych przewoźników 13 w zakresie minimalizacji wpływu zakłóceń na ruch pociągów,
  • podejmowaniu decyzji o pierwszeństwie przejazdu pociągów na podstawie informacji otrzymywanych od dyżurnych ruchu i danych przesyłanych za pomocą wykresu graficznego, wygenerowanego w Systemie Ewidencji Pracy Eksploatacyjnej SEPE 19,
  • wykazywaniu przyczyn opóźnień pociągów w SEPE,
  • nadzorowaniu i czuwaniu nad bezpiecznym przewozem przesyłek nadzwyczajnych (towary niebezpieczne dużego ryzyka TWR 21, towary niebezpieczne TN 20).

Dyspozytor ruchu kolejowego odpowiada za ochronę, przechowywanie i przetwarzanie danych prawnie chronionych, w zakresie przydzielonych czynności służbowych. Zapewnia ochronę przed ich ujawnieniem, udostępnieniem, modyfikacją lub zniszczeniem.

Więcej szczegółowych informacji znajduje się w sekcjach: 3.1. Zadania zawodowe oraz 3.2 i 3.3. Kompetencje zawodowe.

Warunki pracy

Dyspozytor ruchu kolejowego pracuje w odpowiednio wyposażonych pomieszczeniach biurowych nazywanych dyspozyturą 2, które nie są dostępne są dla osób postronnych.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.1. Możliwości podjęcia pracy w zawodzie.

Wykorzystywane maszyny i narzędzia pracy

Dyspozytor ruchu kolejowego w działalności zawodowej wykorzystuje m.in.:

  • łączność selektorową 6 z rejestratorem rozmów,
  • łączność dyspozytorską 5 (łączność ogólna i komórkowa oraz komunikatory programowe 4),
  • awaryjne zasilanie energetyczne,
  • zestawy sprzętu komputerowego z zainstalowanym systemem SEPE oraz z pozostałym niezbędnym oprogramowaniem,
  • pulpit dyspozytorski do rysowania wykresów rzeczywistego biegu pociągu, wykorzystywany w przypadku awarii systemów,
  • wykresy rzeczywistego biegu pociągów w wersji papierowej,
  • podgląd terenu kolejowego o szczególnym znaczeniu z systemu monitoringu wizyjnego (np.: przejazdy kolejowo-drogowe, przejścia podziemne, perony, dworce i inne budynki kolejowe).

Organizacja pracy

Dyspozytor ruchu kolejowego pracuje według harmonogramów dyżurów. Osoba pracująca w tym zawodzie może pracować do 12 godzin na dobę. Praca odbywa się w dni powszednie i święta w systemie zmianowym, w ruchu ciągłym.

Dyspozytor ruchu kolejowego zobowiązany jest do pełnienia swoich czynności do czasu ich przejęcia przez zmiennika. Współpracuje z przewoźnikami, z dyspozytorami zakładów linii kolejowych oraz z dyspozytorami sąsiednich obszarów.

Dyspozytor ruchu kolejowego wykonuje swoje obowiązki ściśle według procedur i wytycznych wynikających z regulaminu wewnętrznego stanowiska pracy.

Zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo pracy człowieka

Dyspozytor ruchu kolejowego może być narażony na czynniki wynikające z:

  • pracy przy monitorze komputerowym, której możliwe konsekwencje to:
    • przewlekłe choroby narządu wzroku,
    • choroby neurologiczne, np. epilepsja,
    • chroniczne bóle głowy;
  • wykonywania pracy w nocy, mogącego skutkować:
    • bezsennością,
    • zmęczeniem,
    • wrzodami żołądka;
  • odbierania i przekazywania licznych informacji, z możliwymi konsekwencjami takimi, jak:
    • obciążenia nerwowo-psychiczne (obciążenie umysłu, przeciążenie lub niedociążenie percepcyjne, obciążenie emocjonalne, stres),
    • przewlekłe choroby układu nerwowego,
    • zespół stresu przewlekłego.

Wymagania psychofizyczne

Dla pracownika wykonującego zawód dyspozytor ruchu kolejowego ważne są:

w kategorii wymagań fizycznych

  • ogólna wydolność fizyczna,
  • sprawność układu krążenia,
  • sprawność układu oddechowego,
  • sprawność narządu wzroku,
  • sprawność narządów równowagi;

w kategorii sprawności sensomotorycznych

  • koordynacja wzrokowo-ruchowa,
  • ostrość słuchu,
  • ostrość wzroku,
  • rozróżnianie barw,
  • zmysł równowagi,
  • szybki refleks,
  • spostrzegawczość,
  • zręczność rąk;

w kategorii sprawności i zdolności

  • zdolność koncentracji uwagi,
  • podzielność uwagi,
  • dobra pamięć,
  • zdolność podejmowania szybkich i trafnych decyzji,
  • przewidywanie przyszłych zdarzeń na podstawie obecnej sytuacji ruchowej,
  • łatwość przechodzenia z jednej czynności do drugiej,
  • zdolność do łatwego przyswajania obsługi urządzeń,
  • zdolność rozwiązywania problemów,
  • zdolność do egzekwowania wydawanych poleceń,
  • łatwość wypowiadania się w mowie,
  • zdolność do przestrzegania reguł, przepisów i standardów,
  • zdolność nawiązania kontaktu z ludźmi,
  • współdziałanie i współpraca w zespole (grupie),
  • zdolność skutecznego przekonywania;

w kategorii cech osobowościowych

  • samodzielność,
  • samokontrola,
  • wysoka samodyscyplina,
  • gotowość do pracy w szybkim tempie,
  • gotowość do współdziałania,
  • rzetelność i dokładność,
  • otwartość w nawiązywaniu kontaktu z ludźmi,
  • odpowiedzialność,
  • odporność emocjonalna i zrównoważenie,
  • radzenie sobie ze stresem.

Więcej informacji znajduje się w sekcjach: 3.4. Kompetencje społeczne; 3.5. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu.

Wymagania zdrowotne

Pracę dyspozytora ruchu kolejowego zalicza się do prac lekkich pod względem obciążenia fizycznego. W tym zawodzie duże znaczenie ma sprawność narządu wzroku i słuchu. Ze względu na szybkie tempo pracy dyspozytor powinien być odporny na stres.

Przeciwwskazaniami do wykonywania zawodu dyspozytor ruchu kolejowego są:

  • choroby powodujące utratę przytomności (cukrzyca, epilepsja),
  • zaburzenia psychiczne (schizofrenia, depresja, zaburzenia nerwicowe),
  • upośledzenie umysłowe,
  • niesprawność narządu wzroku niedająca się skorygować okularami,
  • niesprawność narządu słuchu niedająca się skorygować aparatem słuchowym.

WAŻNE:

O stanie zdrowia i ewentualnych przeciwwskazaniach do wykonywania zawodu orzeka lekarz medycyny pracy.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.4. Możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Wykształcenie niezbędne do podjęcia pracy w zawodzie

Do podjęcia pracy w zawodzie dyspozytor ruchu kolejowego preferowane jest wykształcenie średnie i co najmniej siedmioletni staż pracy na kolei, w tym trzyletni staż na stanowisku dyżurnego ruchu.

W tym zawodzie mogą pracować również osoby z wykształceniem wyższym i co najmniej trzyletnim stażem pracy na kolei, w tym dwuletnim stażem na stanowisku dyżurnego ruchu.

Tytuły zawodowe, kwalifikacje i uprawnienia niezbędne/preferowane do podjęcia pracy w zawodzie

Do podjęcia pracy w zawodzie dyspozytor ruchu kolejowego preferowane są kwalifikacje:

  • na poziomie średnim: dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie technik transportu kolejowego,
  • na poziomie wyższym: dyplom inżyniera w specjalności systemów kierowania i sterowania ruchem kolejowym oraz techniki sterowania ruchem kolejowym.

Ponadto, preferowana jest znajomość w stopniu co najmniej podstawowym:

  • języków obcych, w szczególności języka angielskiego, a na stacjach granicznych języka sąsiadującego z Polską państwa,
  • obsługi komputera w zakresie programów biurowych i pocztowych.

WAŻNE:

Każda osoba pracująca na tym stanowisku poddawana jest cyklicznie badaniom lekarskim oraz szkoleniom dedykowanym dyspozytorom.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.2. Instytucje oferujące kształcenie, szkolenie i/lub potwierdzanie kompetencji w ramach zawodu.

Możliwości rozwoju zawodowego i awansu

Dyspozytor ruchu kolejowego może awansować na:

  • stanowisko starszego dyspozytora ruchu kolejowego po czterech latach pracy,
  • stanowisko dyspozytora zmianowego – koordynatora po ośmiu latach pracy jako dyspozytor, w tym pięciu latach w specjalności dyspozytor ds. planowania lub dyspozytor ds. kryzysowych,
  • stanowiska kierownicze związane z zarządzaniem i organizacją przewozów kolejowych.

Możliwości potwierdzania kompetencji

Obecnie (2018 r.) w zawodzie dyspozytor ruchu kolejowego nie ma możliwości potwierdzenia kompetencji zawodowych zarówno w edukacji formalnej, jak i pozaformalnej.

W ramach zawodu pokrewnego (szkolnego) technik transportu kolejowego można potwierdzić (w Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej) kwalifikacje:

  • AU.46 Organizacja i prowadzenie ruchu pociągów,
  • AU.47 Planowanie i realizacja przewozów kolejowych.

Zazwyczaj pracodawcy we własnym zakresie prowadzą szkolenia pracowników wymagane na stanowisko dyspozytora. Kompetencje potwierdzane są egzaminami wewnętrznymi.

Więcej informacji można uzyskać w Bazie Usług Rozwojowych https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl oraz Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl

Osoba zatrudniona w zawodzie dyspozytor ruchu kolejowego może rozszerzać swoje kompetencje zawodowe w zawodach pokrewnych:

Nazwa zawodu pokrewnego

zgodnie z Klasyfikacją zawodów i specjalności

Kod zawodu

Technik transportu kolejowegoS

311928

Konstruktor rozkładów jazdy

432305

Dyspozytor ruchu metra

831202

Partnerzy

Na skróty

 Przejdź na górę