INFOdoradca+ Informacje o zawodach - Powiatowy Urząd Pracy w Leżajsku


INFOdoradca+ Informacje o zawodach

to materiały zawierające przede wszystkim: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Opisy zawodów powstają w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+". Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy.

Więcej informacji o projekcie na stronie infodoradca.edu.pl
Lista 1000 zawodów opisywanych w projekcie INFODORADCA+

INFOdoradca+ Informacje o zawodach

Dyspozytor ruchu kolejowego

Kod: 831212

7. Słownik

Nazwa pojęciaDefinicja pojęcia
Awans zawodowy

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje awansu – pionowy oraz poziomy. Awans pionowy oznacza zmianę stanowiska na wyższe w hierarchii przedsiębiorstwa/organizacji oraz przyznanie wyższego wynagrodzenia i poszerzenie uprawnień, np. awans polegający na osiągnięciu wyższego stopnia wymagań formalnych w policji, w wojsku, mianowanie na wyższy stopień – awans nauczycielski. Awans poziomy oznacza zmianę stanowiska niepociągającą za sobą zmiany pozycji pracownika w hierarchii firmy, np. objęcie dodatkowego stanowiska przez pracownika, powierzenie nowych zadań, rozszerzenie uprawnień i zakresu podejmowanych decyzji.

Czynności zawodowe

Są to działania podejmowane w ramach zadania zawodowego i dające efekt w postaci realizacji celu przewidzianego w zadaniu zawodowym.

Edukacja formalna

Kształcenie realizowane przez publiczne i niepubliczne szkoły oraz inne podmioty systemu oświaty, uczelnie oraz inne podmioty systemu szkolnictwa wyższego, w ramach programów, które prowadzą do uzyskania kwalifikacji pełnych oraz kwalifikacji nadawanych po ukończeniu studiów podyplomowych (zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym) albo kwalifikacje w zawodzie (zgodnie z przepisami oświatowymi).

Edukacja pozaformalna

Kształcenie i szkolenie realizowane w ramach programów, które nie prowadzą do uzyskania kwalifikacji pełnych lub kwalifikacji właściwych dla edukacji formalnej.

Efekty uczenia się

Wiedza, umiejętności oraz kompetencje społeczne nabyte w procesie uczenia się (w ramach edukacji formalnej, edukacji pozaformalnej lub poprzez uczenie się nieformalne).

Europejskie Ramy Kwalifikacji (ERK)

Przyjęta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji umożliwiające porównanie kwalifikacji uzyskiwanych w różnych państwach. W ERK wyróżniono 8 poziomów kwalifikacji opisywanych za pomocą efektów uczenia się (wiedza, umiejętności i kompetencje). ERK stanowi układ odniesienia do krajowych ram kwalifikacji w tym do PRK.

Kody niepełnosprawności

Są symbolami rodzaju schorzenia, które ma decydujący wpływ na to, do jakich prac osoba niepełnosprawna może być kierowana, a do jakich nie powinna ze względu na jej zdrowie i skuteczność pracy na danym stanowisku. Podstawowe kody niepełnosprawności:

01-U upośledzenie umysłowe,

02-P choroby psychiczne,

03-L zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu,

04-O choroby narządu wzroku,

05-R upośledzenie narządu ruchu,

06-E epilepsja,

07-S choroby układu oddechowego i krążenia,

08-T choroby układu pokarmowego,

09-M choroby układu moczowo-płciowego,

10-N choroby neurologiczne,

11-I inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego,

12-C całościowe zaburzenia rozwojowe.

Kompetencje społeczne

Jest to rozwinięta w toku uczenia się zdolność kształtowania własnego rozwoju oraz autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w życiu zawodowym i społecznym, z uwzględnieniem etycznego kontekstu własnego postępowania.

Kompetencje kluczowe

Są to kompetencje (połączenie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych) potrzebne w życiu zawodowym i pozazawodowym oraz do bycia aktywnym obywatelem, integracji społecznej i zatrudnienia. Na potrzeby opracowania informacji o zawodach wyróżniono 9 kompetencji, które zostały wybrane i pogrupowane ze zbioru 15 kompetencji kluczowych wyodrębnionych w Międzynarodowym Badaniu Kompetencji Osób Dorosłych - Projekt PIAAC, prowadzonym cyklicznie przez OECD.

Kompetencja zawodowa

Jest to układ wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych niezbędnych do wykonywania, w ramach wydzielonego zakresu pracy w zawodzie zestawu zadań zawodowych. Posiadanie jednej lub kilku kompetencji zawodowych powinno umożliwić zatrudnienie, na co najmniej jednym stanowisku pracy w zawodzie.

Kwalifikacja

Oznacza zestaw efektów uczenia się w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych nabytych w edukacji formalnej, edukacji pozaformalnej lub poprzez uczenie się nieformalne, zgodnych z ustalonymi dla danej kwalifikacji wymaganiami, których osiągnięcie zostało sprawdzone w procesie walidacji oraz formalnie potwierdzone przez uprawniony podmiot certyfikujący. W Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji wyodrębniono 4 rodzaje kwalifikacji: pełne, cząstkowe, rynkowe i uregulowane.

Polska Rama Kwalifikacji (PRK)

Opis ośmiu wyodrębnionych w Polsce poziomów kwalifikacji odpowiadających odpowiednim poziomom Europejskich Ram Kwalifikacji, sformułowany za pomocą ogólnych charakterystyk efektów uczenia się dla kwalifikacji na poszczególnych poziomach, ujętych w kategoriach wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych.

Potwierdzanie kompetencji

Jest to proces polegający na sprawdzeniu, czy kompetencje wymagane dla danej kwalifikacji zostały osiągnięte. Terminy o podobnym znaczeniu: „walidacja”, „egzaminowanie”. Proces ten prowadzi do certyfikacji - wydania przez upoważnioną instytucję „dyplomu”, „świadectwa”,

„certyfikatu”.

Sektorowa Rama Kwalifikacji (SRK)

Opis poziomów kwalifikacji funkcjonujących w danym sektorze lub branży; poziomy Sektorowych Ram Kwalifikacji odpowiadają odpowiednim poziomom Polskiej Ramy Kwalifikacji.

Sprawności sensomotoryczne

Są to sprawności związane z funkcjonowaniem narządów zmysłów (wzroku, słuchu, smaku, powonienia, dotyku) oraz narządu ruchu (sprawność rąk, precyzja ruchów rąk, sprawność nóg, koordynacja wzrokowo-ruchowa itp.).

Stanowisko pracy

Jest to miejsce pracy w strukturze organizacyjnej, np. przedsiębiorstwa, instytucji, organizacji, w ramach którego pracownik wykonuje zadania zawodowe stale lub okresowo. Do prawidłowego wykonywania zadań na danym stanowisku pracy konieczne jest posiadanie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych właściwych dla kompetencji zawodowych wyodrębnionych w zawodzie.

Tytuł zawodowy

Jest przyznawany osobie, która udowodniła, że posiada określony zasób wiedzy i umiejętności potrzebny do wykonywania danego zawodu. W niektórych grupach zawodowych (technicy, lekarze, rzemieślnicy) istnieją ustawowo zadekretowane nazwy i hierarchie tych tytułów, podczas gdy w innych nie ma takich systemów. Przykładowo tytuły zawodowe uzyskiwane w szkołach i placówkach oświaty to: robotnik wykwalifikowany i technik, w rzemiośle: uczeń, czeladnik, mistrz, w kulturze fizycznej: trener, instruktor, menedżer sportu.

Umiejętności

Jest to przyswojona w procesie uczenia się zdolność do wykonywania zadań i rozwiązywania problemów właściwych dla dziedziny uczenia się lub działalności zawodowej.

Uprawnienia zawodowe

Oznaczają posiadanie prawa do wykonywania czynności zawodowych (zawodu), do których dostęp jest ograniczony poprzez przepisy prawne przewidujące konieczność posiadania odpowiedniego wykształcenia, spełnienia wymagań kwalifikacyjnych lub innych dodatkowych wymagań.

Uczenie się nieformalne

Uzyskiwanie efektów uczenia się poprzez różnego rodzaju aktywność poza edukacją formalną i edukacją pozaformalną, w tym poprzez samouczenie się i doświadczenie uzyskane w pracy.

Walidacja

Oznacza sprawdzenie, czy osoba ubiegająca się o nadanie określonej kwalifikacji, niezależnie od sposobu uczenia się (edukacja formalna, pozaformalna i uczenie się nieformalne) tej osoby, osiągnęła wyodrębnioną część lub całość efektów uczenia się wymaganych dla tej kwalifikacji.

Wiedza

Jest to zbiór opisów obiektów i faktów, zasad, teorii oraz praktyk przyswojonych w procesie uczenia się, odnoszących się do dziedziny uczenia się lub działalności zawodowej.

Wykształcenie

Oznacza rezultat procesu kształcenia w zakresie ogólnym i specjalistycznym, charakteryzowany na podstawie:

  • poziomu wykształcenia odpowiadającego poziomowi ukończonej szkoły (np. wykształcenie: podstawowe, gimnazjalne, ponadpodstawowe, ponadgimnazjalne, czeladnicze, policealne, wyższe (pierwszy, drugi i trzeci stopień),
  • profilu wykształcenia (ukończonej szkoły) lub dziedziny wykształcenia (kierunek lub kierunek i specjalność ukończonej szkoły wyższej lub wyższej szkoły zawodowej).
Zadanie zawodowe

Jest to logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyraźnie określonym początku i końcu wykonywany na stanowisku pracy. Na zadanie zawodowe składa się układ czynności zawodowych powiązanych jednym celem, kończący się określonym wytworem, usługą lub istotną decyzją. W wyniku podziału pracy każdy zawód różni się wykonywanymi zadaniami, na które składają się czynności zawodowe.

Zawód

Jest to zbiór zadań zawodowych wyodrębnionych w wyniku społecznego podziału pracy, wykonywanych przez poszczególne osoby i wymagających odpowiednich kwalifikacji i kompetencji (wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych), zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu stanowi źródło utrzymania.

Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK)

Wyodrębniona część Krajowego Systemu Kwalifikacji, w której obowiązują określone w ustawie standardy opisywania kwalifikacji oraz przypisywania poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji do kwalifikacji, zasady włączania kwalifikacji do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji i ich ewidencjonowania w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji (ZRK), a także zasady i standardy certyfikowania kwalifikacji oraz zapewniania jakości nadawania kwalifikacji.

Informacje o ZSK są dostępne pod adresem: https://www.kwalifikacje.gov.pl/

Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji (ZRK)

Rejestr publiczny prowadzony w systemie teleinformatycznym, ewidencjonujący kwalifikacje włączone do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Informacje o ZRK są dostępne pod adresem: https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl/

Lp.

Nazwa pojęcia

Definicja

Źródło

1. Drezyna motorowa

Pomocniczy pojazd kolejowy z napędem spalinowym, służący do przewozu pracowników i materiałów w celu utrzymywania nawierzchni linii kolejowej.

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie:

https://sjp.pwn.pl/slowniki/drezyna.html

[dostęp: 31.10.2018]

2. Dyspozytura

Ośrodek wydający dyspozycje podległym sobie placówkom lub osobom.

https://sjp.pwn.pl/sjp/dyspozytura;2555803.html

[dostęp: 31.10.2018]

3. Dyżurny ruchu

Wykwalifikowany pracownik kolei, którego głównym zadaniem jest prowadzenie ruchu pociągów na danej stacji albo w jej określonym rejonie.

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz z prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 46)

4. Komunikator programowy

Program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy komputerami.

https://pl.glosbe.com/pl/pl/komunikator

[dostęp: 31.10.2018]

5. Łączność dyspozytorska

Łączność wykorzystywana przez dyspozytora do uzyskiwania niezbędnych informacji od dyżurnych ruchu, w celu koordynacji i kontroli przewozów kolejowych na podległym obszarze.

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie Towpik K.: Infrastruktura transportu kolejowego. OW PW, Warszawa 2009

6. Łączność selektorowa

System pozwalający na telefoniczne porozumiewanie się dyspozytora z dyżurnymi ruchu, za pomocą funkcji indywidualnego wywołania każdego dyżurnego ruchu z osobna, wywołania grupowego kilku dyżurnych ruchu lub jednoczesnego wywołania zbiorowego wszystkich użytkowników sieci przypisanych do dyspozytora.

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie Towpik K.: Infrastruktura transportu kolejowego. OW PW, Warszawa 2009

7. Materiały szczególnie niebezpieczne (MSN)

Materiały szczególnie niebezpieczne, są to materiały charakteryzujące się wyjątkowo szkodliwymi właściwościami niebezpiecznymi dla życia i zdrowia człowieka oraz środowiska naturalnego. Materiały te wyodrębniono spośród towarów wymienionych w regulaminie RID dla specjalnego postępowania przy przewozie na sieci PKP.

http://kolej.krb.com.pl/wytyczne/rozdz1.html

[dostęp: 31.10.2018]

8. Pion dyspozytorski

Oznacza dyspozytorów zatrudnionych w jednej jednostce organizacyjnej, np. PLK, regulujących i koordynujących całokształt pracy związanej z ruchem kolejowym.

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie: Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Instrukcja dla dyspozytora zarządcy infrastruktury kolejowej Ir-13 (R-23)

9. Planowanie jazd pociągów

Uzgadnianie z przewoźnikami kursowania, odwołania lub zmiany trasy dla pociągu oraz ustalenie czy w składzie pociągu znajdują się przesyłki objęte specjalnym nadzorem.

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie: Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Instrukcja o rozkładzie jazdy pociągów Ir-11

10. Pojazd kolejowy

Pojazd dostosowany do poruszania się na własnych kołach po torach kolejowych; pojazdy kolejowe dzielą się na tabor kolejowy i pojazdy pomocnicze.

Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów Ir-1

11. Pojazd trakcyjny

Pojazd szynowy z własnym układem napędowym.

https://pl.glosbe.com/pl/pl/pojazd%20trakcyjny

[dostęp: 31.10.2018]

12. Przesyłki nadzwyczajne (PN)

Przesyłki nadzwyczajne, rzeczy i pojazdy, których transport może powodować trudności w przewozie koleją i wymaga zachowania szczególnych warunków techniczno-ruchowych, ze względu na:

  • kształt, rozmiary lub masę,
  • sposób załadowania, rozmieszczenia i zabezpieczenia na wagonie,
  • użyte środki przewozowe,
  • drogę przewozu.

Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Instrukcja o przewozie przesyłek nadzwyczajnych Ir-10 (R-57)

13. Przewoźnik

Przedsiębiorca, który na podstawie licencji wykonuje przewozy kolejowe lub świadczy usługę trakcyjną.

Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Instrukcja dla dyspozytora zarządcy infrastruktury kolejowej Ir - 13

14. Regulamin dyspozytury

Zbiór przepisów określających zadania i obowiązki dyspozytorów, w zakresie nadzoru i koordynacji pracy osób realizujących proces eksploatacyjno-przewozowy

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie: Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Instrukcja dla dyspozytora zarządcy infrastruktury kolejowej Ir - 13

15. Regulamin RID

Regulamin międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (Regulamin RID), stanowiącego załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), której Polska jest sygnatariuszem.

https://www.gov.pl/infrastruktura/przewoz-towarow-niebezpiecznych

[dostęp: 31.10.2018]

16. Regulamin sieci

Opisane warunki korzystania z infrastruktury kolejowej i regulamin przydzielania oraz korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych, w ramach rozkładu jazdy.

https://www.plk-sa.pl/dla-klientow-i-kontrahentow/warunki-udostepniania-infrastruktury-i-regulaminy/zasady-udostepniania-infrastruktury-kolejowej

[dostęp: 31.10.2018]

17. Roczny rozkład jazdy

Plan, według którego mają odbywać się przejazdy pociągów na danej sieci kolejowej lub na jej części, obowiązujący pomiędzy dwoma kolejnymi zmianami rozkładu jazdy pociągów następującymi o północy w drugą sobotę grudnia.

Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Instrukcja o rozkładzie jazdy pociągów Ir - 11

18. Sieciowy rozkład jazdy

Zbiór informacji o wszystkich pociągach kursujących po sieci kolejowej PKP. Obecnie aplikacja „Sieciowy rozkład jazdy pociągów” przygotowana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie:

http://www.transportszynowy.pl/kolprowwypr.php

[dostęp: 31.10.2018]

19. System Ewidencji Pracy Eksploatacyjnej (SEPE)

System Ewidencji Pracy Eksploatacyjnej jest systemem, który gromadzi dane dotyczące obciążenia odcinków linii kolejowych, w podziale na kategorie pociągów uruchamianych na sieci PKP PLK S.A.

https://www.eltegps.pl/produkty/kolej/modul-integracji-z-systemem-sepe.html

[dostęp: 31.10.2018]

20. Towary niebezpieczne (TN)

Towary niebezpieczne - materiały lub przedmioty, których przewóz transportem kolejowym jest zabroniony, albo dopuszczony na ściśle określonych warunkach, zawartych w przepisach szczególnych, tj. w RID.

https://www.gov.pl/infrastruktura/przewoz-towarow-niebezpiecznych

[dostęp: 31.10.2018]

21. Towary niebezpieczne dużego ryzyka (TWR)

Towary niebezpieczne wysokiego ryzyka określone w Regulaminie RID w dziale 1.10.

https://www.gov.pl/infrastruktura/przewoz-towarow-niebezpiecznych

[dostęp: 31.10.2018]

22. Uczestnik procesu przewozowego

Przedsiębiorstwa zaangażowane bezpośrednio lub pośrednio w zapewnienie ciągłości realizacji pracy eksploatacyjno-przewozowej.

Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Instrukcja dla dyspozytora zarządcy infrastruktury kolejowej Ir13

23. Urządzenie sterowania ruchem kolejowym (srk)

Urządzenia sterowania ruchem kolejowym, służą do zapewnienia bezpieczeństwa i sprawności ruchu kolejowego przy założeniu, że tabor oraz pozostałe obiekty i urządzenia związane z ruchem kolejowym, spełniają również odpowiednie wymagania w zakresie bezpieczeństwa ruchu.

Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym Ie-4 (WTB-E10)

24. Utrudnienia eksploatacyjne

Odstępstwa od rozkładowego prowadzenia ruchu kolejowego, występujące z różnych przyczyn (wypadki, awarie urządzeń infrastruktury, awarie taboru, złe warunki atmosferyczne, klęski żywiołowe)

Definicja opracowana przez zespół ekspercki na podstawie: Przepisy wewnętrzne PKP PLK S.A. Zasady monitorowania bieżącej pracy eksploatacyjno-przewozowej i postępowania w czasie wystąpienia zagrożeń, sytuacji kryzysowych (…), Warszawa 2017

25. Zarządca kolei

Podmiot gospodarczy wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie; funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w prawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie (Dz.U. poz. 1744, z późn. zm.). http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001744

[dostęp 31.10.2018].

Partnerzy

Na skróty

 Przejdź na górę