INFOdoradca+ Informacje o zawodach - Powiatowy Urząd Pracy w Leżajsku


INFOdoradca+ Informacje o zawodach

to materiały zawierające przede wszystkim: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Opisy zawodów powstają w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+". Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy.

Więcej informacji o projekcie na stronie infodoradca.edu.pl
Lista 1000 zawodów opisywanych w projekcie INFODORADCA+

INFOdoradca+ Informacje o zawodach

Juhas

Kod: 612108

2. Opis zawodu

Juhas zajmuje się sezonowym, kulturowym wypasem zwierząt gospodarskich (głównie owiec), prowadzonym przeważnie na terenach górskich oraz udojem mleka wypasanych zwierząt.

Opis pracy

Juhas zajmuje się prowadzeniem wypasu owiec i pozostałych zwierząt gospodarskich:

  • odpowiada za właściwą opiekę i nadzór nad wypasanym stadem,
  • zajmuje się pozyskiwaniem mleka poprzez codzienny udój wypasanych owiec,
  • wyrabia tradycyjne sery pod nadzorem bacy,
  • dba o stan ekologiczny pastwiska (prowadzi wypas ekstensywny, zna podstawowe siedliska przyrodnicze i gatunki roślin chronionych w środowisku wypasu).

Obowiązkiem juhasa jest znajomość i zachowanie zasad organizacji pracy wypasu (m.in. czas wypasu, odpoczynek zwierząt, dojenie, nocna straż przy owcach, wyrób serów), a także przestrzeganie zasad BHP, ochrony ppoż., ochrony środowiska oraz dobrostanu zwierząt.

Juhas upowszechnia i kultywuje właściwe wzory postępowania wynikające z tradycji i kultury w środowisku pracy i poza nią. Jest to praca sezonowa, wykonywana w okresie od kwietnia do października. Ma charakter nieregularny, czasem zmianowy, ale na ogół czas pracy jest elastyczny.

Juhas, pracując pod nadzorem bacy, wykonuje swoją pracę poprzez następujące czynności:

  • prowadzi zwierzęta gospodarskie (głównie owce) na pastwisko, pilnuje pasących się zwierząt, dba o ich potrzeby żywieniowe i odpoczynek, opiekuje się nimi,
  • zagania owce do koszarów 8 celem udoju, doi owce, udojone mleko dostarcza do bacówki,
  • w miarę potrzeb grodzi pastwiska, kontroluje stan wypasionych powierzchni,
  • pracuje indywidualnie lub z innymi juhasami oraz wykorzystuje psy pasterskie, zabezpieczając stado przed drapieżnikami (takimi jak m.in. niedźwiedzie, wilki, rysie, dzikie psy),
  • prowadzi nocną straż przy owcach,
  • w razie potrzeby pod nadzorem bacy wyrabia sery.

Sposoby wykonywania pracy

Praca juhasa przynależy do działalności pasterskiej – pracuje w ramach tradycyjnego, kulturowego chowu owiec. Jest to wspólnotowy wypas zwierząt pasterskich 16 (głównie owiec, ale także kóz i krów) – zwierzęta te są wypasane sezonowo, tj. od kwietnia do października na tzw. „letnim wypasie” i pochodzą zazwyczaj od wielu właścicieli. Wypas ten jest prowadzony w przeważającej części na terenach niebędących własnością wypasającego. Działalność ta funkcjonuje w oparciu o zawiązywaną co roku wspólnotę pasterską – tzw. sałasz 11, którego celem jest produkcja mleczna na potrzeby wytwarzania serów – tradycyjnych produktów regionalnych przeznaczonych do sprzedaży.

Tradycyjny kulturowy wypas owiec 13 to sposób hodowli zwierząt polegający m.in. na:

  • wspólnotowym wolnym wypasie (wypas bez ogrodzenia terenu, na gruntach należących do wielu właścicieli),
  • corocznym pozyskiwaniu pastwisk na potrzeby prowadzenia wypasu,
  • użytkowaniu mlecznym zwierząt, wytwarzaniu serów i ich sprzedaży,
  • podtrzymywaniu zwyczajów, obrzędów i tradycji (m.in. redyki).

Praca juhasa polega na:

  • codziennej opiece nad wypasanym stadem zwierząt (dobór właściwego pastwiska, odpowiedniego czasu wypasu, czasu pojenia, odpoczynku zwierząt),
  • właściwej pracy z psami pasterskimi w celu zachowania spokoju wypasanych zwierząt,
  • spokojnym przeprowadzaniu stada z koszarów na pastwisko i z pastwiska do koszarów celem udoju lub na nocowanie,
  • opiece nad zwierzętami, czyszczeniu racic, zabezpieczaniu ewentualnych ran,
  • przenoszeniu chorych owiec do izolatki, opiece nad zwierzętami chorymi w izolatce,
  • dojeniu owiec, zabezpieczaniu mleka, dostarczaniu mleka do bacówki.

Więcej szczegółowych informacji znajduje się w sekcjach: 3.1. Zadania zawodowe oraz 3.2 i 3.3. Kompetencje zawodowe.

Warunki pracy

Praca juhasa jest wykonywana poza miejscem zamieszkania, w przestrzeni infrastruktury pasterskiej (m.in. bacówki, kolyby 7, koszary), zazwyczaj w trudnym w terenie górskim. Środowiskiem pracy juhasa jest gospodarstwo pasterskie (teren wypasowy, zespół wypasowy 15, hala 5, polana górska).

Pracę juhasa charakteryzują stałe czynności dostosowane do trybu życia zwierząt. W sezonie wypasu praca przebiega w systemie nienormowanym, a czas pracy jest ruchomy, zależny od potrzeb zwierząt i gospodarstwa pasterskiego, warunków przyrodniczych i klimatycznych. Warunki pracy są silnie determinowane przez czynniki atmosferyczne (m.in. deszcz, grad, śnieg, wyładowania atmosferyczne), a także dzikie zwierzęta.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.1. Możliwości podjęcia pracy w zawodzie

Wykorzystywane maszyny i narzędzia pracy

Juhas posługuje się głównie drewnianymi i metalowymi tradycyjnymi narzędziami, takimi jak:

  • puciera 10,
  • gielety 4,
  • wiadra,
  • ferule 3,
  • czerpaki 2,
  • kocioł,
  • drewniane formy serowarskie, tzw. oscypiorki 9.

Juhas do wykonywania drobnych zabiegów sanitarnych u zwierząt wykorzystuje kleszcze do obcinania racic.

Juhas nie ma potrzeby korzystania z maszyn podczas wykonywania pracy – w tradycyjnym kulturowym wypasie owiec praca ma charakter ręczny (włącznie – co do zasady – z udojem mleka).

WAŻNE

Może się zdarzyć, że juhas korzysta z mechanicznej maszyny do udoju zwierząt, tzw. dojarki.

Organizacja pracy

Juhas pracuje pod kierunkiem bacy, ale pracę wykonuje indywidualnie lub w zespole juhasów. Jego czas pracy jest nienormowany, elastyczny, dostosowany do warunków pogodowych oraz przede wszystkim do potrzeb zwierząt i ich harmonogramu dnia.

Praca ma charakter sezonowy – jest wykonywana w okresie od kwietnia do października – w czasie tzw. letniego wypasu owiec.

Zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo pracy człowieka

Zagrożeniami w pracy juhasa są m. in.:

  • niekorzystne czynniki atmosferyczne – zdarzają się wypadki spowodowane nagłymi zmianami pogody, np. burze, wyładowania atmosferyczne, intensywny deszcz, silny wiatr itp.,
  • wypadki spowodowane napadami dzikich zwierząt na stado owiec, np. wilków, niedźwiedzi, rysi oraz ryzyko pogryzienia przez dzikie psy, ukąszenia żmij,
  • choroby odzwierzęce,
  • agresja ze strony nieodpowiedzialnych ludzi – nietrzeźwych lub poszukujących zaczepek, konfliktów,
  • możliwość nadmiernego obciążenia psychonerwowego z uwagi na trudności z dojazdem pomocy w przypadku problemów zdrowotnych ludzi i zwierząt, wynikających z oddalenia od skupisk ludzkich (często miejsca wypasu znajdują się na terenach górskich, są oddalone do 20 km od terenów zamieszkiwanych przez ludzi),
  • stres spowodowany nagłymi zdarzeniami związanymi ze stanem zwierząt (zwierzęta chore, skaleczone, agresywne itp.),
  • ryzyko pożarów (np. podczas organizowania watry 14).

Wymagania psychofizyczne

Dla pracownika wykonującego zawód juhas ważne są:

w kategorii wymagań fizycznych

  • ogólna wydolność fizyczna,
  • sprawność układu kostno-stawowego,
  • sprawność układu mięśniowego,
  • sprawność układu krążenia,
  • sprawność układu oddechowego,
  • sprawność narządu wzroku,
  • sprawność narządu słuchu,
  • sprawność zmysłu węchu;

w kategorii sprawności sensomotorycznych

  • ostrość słuchu,
  • ostrość wzroku,
  • zmysł równowagi,
  • koordynacja wzrokowo-ruchowa,
  • szybki refleks,
  • spostrzegawczość,
  • zręczność rąk,
  • zręczność palców,
  • sprawność nóg;

w kategorii sprawności i zdolności

  • zdolność analizowania sytuacji i podejmowania ryzyka,
  • zdolność współdziałania i współpracy w zespole (grupie),
  • łatwość przechodzenia z jednej czynności do drugiej,
  • spostrzegawczość,
  • podzielność uwagi;

w kategorii cech osobowościowych

  • samodzielność,
  • dokładność,
  • samokontrola,
  • poczucie odpowiedzialności,
  • łatwość nawiązywania kontaktu ze zwierzętami,
  • gotowość do pracy z psami pasterskimi,
  • brak bojaźni przed dzikimi zwierzętami, takimi jak: wilki, niedźwiedzie, rysie,
  • gotowość do pracy w warunkach izolacji społecznej,
  • gotowość do pracy w zmiennych warunkach środowiskowych.

Więcej informacji znajduje się w sekcjach: 3.4. Kompetencje społeczne; 3.5. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu.

Wymagania zdrowotne

  • W zawodzie juhas wymagany jest ogólny dobry stan zdrowia, sprawność fizyczna, prawidłowy wzrok i słuch, sprawność narządów równowagi i układu kostno-stawowego. Pod względem wydatku energetycznego praca w tym zawodzie należy do prac ciężkich. Nie występują w niej specyficzne obciążenia umysłowe.

Przeciwwskazaniami do wykonywania tego zawodu są m.in.:

  • zaburzenia równowagi,
  • wady wzroku i słuchu nie podlegające korekcji,
  • brak widzenia głębi uniemożliwiający ocenę odległości,
  • epilepsja.

WAŻNE:

O stanie zdrowia i ewentualnych przeciwwskazaniach do wykonywania zawodu orzeka lekarz medycyny pracy.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.4. Możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Wykształcenie niezbędne do podjęcia pracy w zawodzie

Do podjęcia pracy w zawodzie juhas preferowane jest wykształcenie na poziomie branżowej szkoły I stopnia (dawniej zasadnicza szkoła zawodowa) w zawodach związanych z uprawą roli i hodowlą zwierząt (np. rolnik) lub rzemieślnicze przygotowanie zawodowe umożliwiające zdobycie tytułów czeladnika i mistrza w zawodzie juhas.

Tytuły zawodowe, kwalifikacje i uprawnienia niezbędne/preferowane do podjęcia pracy w zawodzie

Pracę w zawodzie juhas może wykonywać również osoba, która:

  • została przyuczona do zawodu,
  • uzyskała doświadczenie w trakcie wykonywania pracy w zawodzie.

Podjęcie pracy w zawodzie juhas ułatwiają m.in.:

  • dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w pokrewnym zawodzie szkolnym rolnik,
  • świadectwo potwierdzające kwalifikację RL.03 Prowadzenie produkcji rolniczej w pokrewnym zawodzie szkolnym rolnik, uzyskane po odbyciu kwalifikacyjnego kursu zawodowego zakończonego egzaminem, organizowanym przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne,
  • świadectwo czeladnicze i dyplom mistrzowski w zawodzie juhas, nadawane w ramach rzemieślniczego przygotowania zawodowego, po zdaniu egzaminu organizowanego przez Izby Rzemieślnicze,
  • świadectwo ukończenia kursu „Juhas” organizowanego przez samorządy, szkoły rolnicze i stowarzyszenia branżowe na ogół z terenów górskich.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.2. Instytucje oferujące kształcenie, szkolenie i/lub potwierdzanie kompetencji w ramach zawodu.

Możliwości rozwoju zawodowego i awansu

Zwykle pracę rozpoczyna się jako pomocnik juhasa (holajnik), zdobywając w ten sposób kompetencje z zakresu hodowli zwierząt, technik wypasu, użytkowania narzędzi i dbania o stan pastwiska. W tym czasie juhas uczy się również, jak należy wyrabiać tradycyjne sery.

Po zdobyciu doświadczenia w zawodzie juhas może awansować i zostać bacą. Po zdobyciu tytułu czeladnika w zawodzie juhas i spełnieniu warunków formalnych można zdać egzamin na tytuł mistrza przed komisją powołaną przez Izbę Rzemieślniczą.

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie rolnik, po potwierdzeniu kwalifikacji RL.03 Prowadzenie produkcji rolniczej, może uzyskać dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie technik rolnik po potwierdzeniu kwalifikacji RL.16 Organizacja i nadzorowanie produkcji rolniczej lub w zawodzie technik agrobiznesu, po potwierdzeniu kwalifikacji RL.07 Organizacja i prowadzenie przedsiębiorstwa w agrobiznesie.

Dalsze kształcenie wiąże się ze zdaniem egzaminu maturalnego i ukończeniem szkoły wyższej I i II stopnia np. na kierunku rolnictwo.

Możliwości potwierdzania kompetencji

Potwierdzenie kompetencji w zawodzie juhas oferuje system rzemieślniczego przygotowania zawodowego, który umożliwia zdobycie tytułu czeladnika, a następnie mistrza. Dokumentami potwierdzającymi te tytuły są odpowiednio świadectwo czeladnicze oraz dyplom mistrzowski.

Okręgowe Komisje Egzaminacyjne oferują możliwość potwierdzania kompetencji zawodowych przydatnych w zawodzie juhas, wchodzących w skład zawodu (pokrewnego) rolnik, w zakresie kwalifikacji RL.03 Prowadzenie produkcji rolniczej.

Samorządy, szkoły rolnicze i stowarzyszenia branżowe oferują potwierdzenie niektórych kompetencji w zawodzie juhas poprzez ukończenie kursu „Juhas” lub o pokrewnej tematyce pasterskiej, hodowlanej i produkcji wyrobów regionalnych.

Więcej informacji można uzyskać w Bazie Usług Rozwojowych https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl oraz Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl

Osoba zatrudniona w zawodzie juhas może rozszerzać swoje kompetencje zawodowe w zawodach pokrewnych:

Nazwa zawodu pokrewnego

zgodnie z Klasyfikacją zawodów i specjalności

Kod zawodu

Dojarz

612101

Hodowca owiec

612104

RolnikS

613003

Partnerzy

Na skróty

 Przejdź na górę