INFOdoradca+ Informacje o zawodach - Powiatowy Urząd Pracy w Leżajsku


INFOdoradca+ Informacje o zawodach

to materiały zawierające przede wszystkim: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Opisy zawodów powstają w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+". Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy.

Więcej informacji o projekcie na stronie infodoradca.edu.pl
Lista 1000 zawodów opisywanych w projekcie INFODORADCA+

INFOdoradca+ Informacje o zawodach

Maszynista

Kod: 831104

2. Opis zawodu

Maszynista obsługuje pojazdy kolejowe 8 przydzielone na czas wykonywania pracy i utrzymuje je w stanie zapewniającym bezpieczne użytkowanie. Prowadzi pojazdy kolejowe oraz wykonuje wszystkie czynności obsługowe na podstawie obowiązujących przepisów kolejowych, instrukcji oraz dokumentów niezbędnych do prowadzenia pociągu (rozkład jazdy, wykaz ostrzeżeń stałych).

Opis pracy

Maszynista po zgłoszeniu się do dyspozytora drużyn trakcyjnych rozpoczyna swoją pracę od uruchomienia i sprawdzenia sprawności technicznej przydzielonego pojazdu. W zależności od przydzielonych zadań przygotowuje pociąg lub inny pojazd kolejowy do wyjazdu na szlak bądź podejmuje pracę manewrową 11. Podczas jazd manewrowych stosuje się do warunków technicznych i organizacyjnych w rejonie wykonywanej pracy, obserwuje sygnały i wskaźniki oraz ściśle się do nich stosuje. Przy wykonywaniu manewrów współpracuje z kierownikiem manewrów, rewidentem taboru kolejowego, ustawiaczem, manewrowym i dyżurnym ruchu.

W przypadku jazdy pociągowej jest odpowiedzialny za należyte połączenie pojazdu trakcyjnego 9 ze składem pociągu 13, sprawdzenie urządzeń hamulcowych, radiołączności, a przy elektrycznych zespołach trakcyjnych 14 dodatkowo sprawdzenie sprawności urządzeń sterowania drzwiami, ogrzewania, oświetlenia, klimatyzacji i innych urządzeń zamontowanych na danym pojeździe kolejowym. W czasie jazdy obserwuje drogę kolejową i stosuje się do sygnalizacji. Pojazd prowadzi zgodnie z rozkładem jazdy. Współpracuje z dyspozytorem, drużyną konduktorską, dyżurnymi ruchu. Jest odpowiedzialny za powierzony mu tabor, nadzorowanie i kierowanie pracą pomocnika maszynisty i pracowników szkolonych. Prowadzi książkę pokładową 6, w której opisuje nieprawidłowości w pracy obsługiwanego pojazdu.

WAŻNE:

Maszynista ma obowiązek dokładnie wykonywać polecenia dyspozytora, dyżurnego ruchu, kierownika pociągu oraz rewidenta. Ma on także prawo nie wykonać takiego polecenia, jeżeli stwierdzi, że może ono zagrażać bezpieczeństwu ruchu, lecz wówczas staje się odpowiedzialny za następstwa wynikłe z niewykonania otrzymanego polecenia.

Sposoby wykonywania pracy

Pracownik w zawodzie maszynista wykonuje działania polegające na:

  • prowadzeniu pojazdu trakcyjnego zgodnie z rozkładem jazdy i obowiązującymi przepisami,
  • wykonywaniu poleceń kierownika pociągu i dyżurnego ruchu podczas prowadzenia pociągu,
  • wykonywaniu prac manewrowych na stacjach rozrządowych, manewrowych i obsługiwanych,
  • utrzymywaniu pojazdu w czystości, a szczególnie kabiny maszynisty, przedziału maszynowego, szyb i reflektorów.

Maszynista jest w ciągłym kontakcie z drużyną konduktorską oraz dyżurnym ruchu. Nadzorującym pracę maszynisty jest dyspozytor, któremu zgłasza wszelkie incydenty i nieprawidłowości.

Więcej szczegółowych informacji znajduje się w sekcjach: 3.1. Zadania zawodowe oraz 3.2. Kompetencja zawodowa.

Warunki pracy

Maszynista pracuje w kabinie sterowniczej lokomotywy lub zespołu trakcyjnego, ewentualnie na specjalnym stanowisku w wagonie sterowniczym, skąd prowadzi pociąg. Może pracować również na świeżym powietrzu usuwając na zewnątrz drobne usterki, czyszcząc szyby i reflektory. Pracę w czasie prowadzenia pojazdu wykonuje w pozycji siedzącej.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.1. Możliwości podjęcia pracy w zawodzie.

Wykorzystywane maszyny i narzędzia pracy

Maszynista w działalności zawodowej wykorzystuje m.in.:

  • lokomotywy elektryczne,
  • lokomotywy spalinowe,
  • zespoły trakcyjne elektryczne lub spalinowe,
  • autobusy szynowe,
  • wagony spalinowe,
  • wagony sterownicze typy push-pull,
  • wewnętrzny rozkład jazdy,
  • telefon,
  • tablet, w którym wpisany jest WOS (Wykaz Ostrzeżeń Stałych).

Organizacja pracy

Maszynista wykonuje swoje obowiązki jednoosobowo lub w drużynie trakcyjnej wraz z pomocnikiem maszynisty, zgodnie z poleceniami dyżurnego ruchu oraz kierownika pociągu, ma z nimi kontakt radiowy i poprzez sygnały kolejowe. Pracuje w tak zwanym turnusie, czyli ruchu ciągłym. Równoważny system czasu pracy polega na rozpoczynaniu pracy o każdej porze doby i czas pracy może przekraczać osiem godzin na dobę i być wydłużony do dwunastu godzin. Obligatoryjny jest wypoczynek po zmianie roboczej, który nie może być krótszy niż 12 godzin. Praca maszynisty wymaga głównie wyjazdów – przebywania poza miejscem zamieszkania, z wyjątkiem pracy na bocznicy kolejowej, na stacjach manewrowych i rozrządowych.

Zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo pracy człowieka

Maszynista wykonując swoje obowiązki może być narażony na:

  • działanie pola elektromagnetycznego powodującego znużenie,
  • czynniki psychofizyczne, do których zalicza się obciążenie fizyczne oraz obciążenie nerwowo-psychiczne,
  • nadmierny hałas, wstrząsy,
  • długotrwałe działanie ciepła lub zimna,
  • możliwość nagłego doznania urazu mechanicznego lub termicznego.

Do chorób występujących w zawodzie można zaliczyć m.in.:

  • przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy,
  • obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem,
  • choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi.

Wymagania psychofizyczne

Dla pracownika wykonującego zawód maszynista ważne są:

w kategorii wymagań fizycznych

  • ogólna wydolność fizyczna,
  • sprawność układu krążenia,
  • sprawność układu oddechowego,
  • sprawność układu kostno-stawowego,
  • sprawność układu mięśniowego,
  • sprawność narządu wzroku,
  • sprawność narządu słuchu,
  • sprawność zmysłu dotyku,
  • sprawność narządu równowagi;

w kategorii sprawności sensomotorycznych

  • ostrość słuchu,
  • ostrość wzroku,
  • rozróżnianie barw,
  • widzenie stereoskopowe (widzenie głębi umożliwiające ocenę odległości),
  • widzenie o zmroku,
  • zmysł równowagi,
  • czucie dotykowe,
  • koordynacja wzrokowo-ruchowa,
  • szybki refleks,
  • spostrzegawczość,
  • zręczność rąk,
  • zręczność palców;

w kategorii sprawności i zdolności

  • dobra organizacja pracy własnej,
  • dobra orientacja w terenie,
  • dobra pamięć,
  • gotowość niesienia pomocy,
  • podzielność uwagi,
  • zdolność oceny odległości,
  • zdolność pracy indywidualnej,
  • zdolność pracy w warunkach monotonnych,
  • zdolność koncentracji uwagi,
  • zdolność podejmowania szybkich i trafnych decyzji,
  • zdolność do przestrzegania reguł, przepisów i standardów,
  • współdziałanie i współpraca w zespole (grupie),
  • zdolność rozgraniczania pracy zawodowej od życia prywatnego;

w kategorii cech osobowościowych

  • obowiązkowość,
  • opanowanie,
  • punktualność,
  • samodyscyplina,
  • koncentracja,
  • gotowość do pracy indywidualnej,
  • gotowość do pracy w warunkach monotonnych,
  • gotowość do pracy w różnych warunkach środowiskowych,
  • komunikatywność,
  • asertywność,
  • operatywność i skuteczność,
  • odpowiedzialność za działania zawodowe,
  • samodzielność,
  • samokontrola,
  • systematyczność,
  • dyspozycyjność,
  • wytrzymałość na długotrwały wysiłek fizyczny i psychiczny,
  • odporność emocjonalna,
  • odporność na działanie pod presją czasu,
  • odpowiedzialność za innych,
  • kontrolowanie własnych emocji,
  • radzenie sobie ze stresem,
  • rzetelność,
  • dokładność,
  • dbałość o jakość pracy,
  • wytrwałość i cierpliwość.

Więcej informacji znajduje się w sekcjach: 3.3. Kompetencje społeczne; 3.4. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu.

Wymagania zdrowotne

W zawodzie maszynista wymagana jest sprawność fizyczna i psychiczna. Pod względem wydatku energetycznego praca w tym zawodzie należy do bardzo ciężkich. Przeciwskazaniami do wykonywania tego zawodu są:

  • choroby powodujące utratę przytomności np. padaczka,
  • zaburzenia psychiczne (schizofrenia, depresja, zaburzenia nerwicowe),
  • upośledzenie umysłowe,
  • niesprawność narządu wzroku nie dająca się skorygować okularami,
  • niesprawność narządu słuchu nie dająca się skorygować aparatem słuchowym,
  • niesprawność narządu ruchu,
  • cukrzyca,
  • nadciśnienie.

Osoba w tym zawodzie nie może mieć chorób przewlekłych, które mogą uniemożliwić sprawne, szybkie funkcjonowanie oraz mogą narazić zdrowie i życie pasażerów oraz współpracowników.

Pracę w zawodzie manewrowy charakteryzuje się jako oraz średnio ciężką pod względem obciążenia umysłowego.

WAŻNE:

O stanie zdrowia i ewentualnych przeciwwskazaniach do wykonywania zawodu orzeka lekarz medycyny pracy.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.4. Możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Wykształcenie niezbędne do podjęcia pracy w zawodzie

Do podjęcia pracy w zawodzie maszynista niezbędne jest wykształcenie minimum zasadnicze zawodowe oraz świadectwo ukończenia branżowej szkoły I stopnia (dawniej zasadniczej szkoły zawodowej).

Przez pracodawców preferowane jest następujące wykształcenie:

  • średnie techniczne w zawodzie technik transportu kolejowego lub technik elektroenergetyk transportu szynowego – osoby te zwolnione są z obowiązku szkolenia i mogą eksternistycznie podejść do egzaminu, w celu uzyskania licencji maszynisty,
  • średnie techniczne w zawodzie technik automatyk sterowania ruchem kolejowym.

Tytuły zawodowe, kwalifikacje i uprawnienia niezbędne/preferowane do podjęcia pracy w zawodzie

Do podjęcia pracy w zawodzie maszynista niezbędne jest:

  • ukończenie kursu oraz uzyskanie „licencji maszynisty”,
  • ukończone 21 lat,
  • pierwsza kategoria zdrowia.

Podjęcie pracy w zawodzie maszynista ułatwia:

  • posiadanie dyplomu technika transportu kolejowego, technika elektroenergetyka transportu szynowego lub technika automatyka sterowania ruchem kolejowym.

Osoby, które uzyskały jeden z powyższych dyplomów zwolnione są z obowiązku szkolenia i mogą eksternistycznie podejść do egzaminu. Egzamin przeprowadza Komisja Egzaminacyjna powołana przez właściwego miejscowo dyrektora oddziału terenowego Urzędu Transportu Kolejowego.

W celu uzyskania licencji maszynisty wydawanej przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego należy odbyć szkolenie, uzyskać pozytywne wyniki badań lekarskich i psychologicznych oraz zdać egzamin w ośrodku szkolenia i egzaminowania maszynistów i kandydatów na maszynistów.

Kolejnym etapem jest uzyskanie świadectwa maszynisty po spełnieniu warunków:

  • posiadanie licencji maszynisty,
  • odbycie szkolenia i zdanie egzaminu na warunkach określonych w przepisach wykonawczych do ustawy o transporcie kolejowym,
  • spełnianie wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych.

Do wykonywania pracy w tym zawodzie maszynista niezbędne jest uzyskanie autoryzacji, czyli praktycznego sprawdzenia w miejscu pracy wiadomości i umiejętności pracownika, który zdał egzamin kwalifikacyjny. Autoryzacji dokonuje pracodawca. Pracodawca wydaje dokument upoważniający do wykonywania czynności na stanowisku kolejowym maszynista.

Możliwe jest potwierdzanie kompetencji w zawodach pokrewnych (szkolnych) przydatnych dla maszynisty, przystępując do egzaminu przed Okręgową Komisja Egzaminacyjną (także w trybie eksternistycznym), potwierdzającego kwalifikacje:

  • AU.46 Organizacja i prowadzenie ruchu pociągów,
  • AU.47 Planowanie i realizacja przewozów kolejowych,
  • EE.23 Montaż i eksploatacja urządzeń i systemów sterowania ruchem kolejowym,
  • EE.28 Montaż i eksploatacja środków transportu szynowego.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.2. Instytucje oferujące kształcenie, szkolenie i/lub potwierdzanie kompetencji w ramach zawodu.

Możliwości rozwoju zawodowego i awansu

Maszynista po ukończeniu uczelni wyższej o specjalnościach kolejowych ma możliwość awansu na stanowisko maszynisty instruktora oraz stanowiska kierownicze np. zastępcę naczelnika.

Możliwość dalszego rozwoju zawodowego można uzyskać poprzez:

  • zdobycie średniego wykształcenia i tytułu technika (np. w zawodzie technika transportu kolejowego, technika elektroenergetyka transportu szynowego lub technika automatyka sterowania ruchem kolejowym),
  • zdanie egzaminu dojrzałości i ukończenie wyższej uczelni ( np. transport kolejowy),
  • rozszerzenie swoich kompetencji zawodowych poprzez podejmowanie kształcenia w zawodach pokrewnych.

Możliwości potwierdzania kompetencji

Obecnie (2019 r.) w zawodzie maszynista nie ma możliwości potwierdzenia kompetencji zawodowych w edukacji formalnej, ale może to zrobić w edukacji pozaformalnej.

Osoba wykonująca zawód maszynista może potwierdzić niektóre swoje kompetencje, kończąc kwalifikacyjny kurs zawodowy w zakresie kwalifikacji TKO.02 Montaż i eksploatacja urządzeń i systemów sterowania ruchem kolejowym, a po zdobyciu średniego wykształcenia otrzymanie tytułu technika automatyka sterowania ruchem kolejowym.

Więcej informacji można uzyskać w Bazie Usług Rozwojowych https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl oraz Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl

Osoba zatrudniona w zawodzie maszynista może rozszerzać swoje kompetencje zawodowe w zawodach pokrewnych:

Nazwa zawodu pokrewnego

zgodnie z Klasyfikacją zawodów i specjalności

Kod zawodu

Technik elektroenergetyk transportu szynowegoS

311302

Technik automatyk sterowania ruchem kolejowymS

311407

Technik transportu kolejowegoS

311928

Maszynista pociągu metra

831103

Maszynista pomocniczych pojazdów kolejowych metra

831105

Maszynista specjalistycznych dźwignic kolejowych

834305

Partnerzy

Na skróty

 Przejdź na górę