INFOdoradca+ Informacje o zawodach - Powiatowy Urząd Pracy w Leżajsku


INFOdoradca+ Informacje o zawodach

to materiały zawierające przede wszystkim: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Opisy zawodów powstają w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+". Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy.

Więcej informacji o projekcie na stronie infodoradca.edu.pl
Lista 1000 zawodów opisywanych w projekcie INFODORADCA+

INFOdoradca+ Informacje o zawodach

Rolnik upraw polowych

Kod: 611104

2. Opis zawodu

Rolnik upraw 13 polowych prowadzi produkcję roślinną na gruntach ornych oraz użytkach zielonych.

Opis pracy

Rolnik upraw polowych prowadzi produkcję roślinną w warunkach polowych. Osoba wykonująca ten zawód uprawia rośliny, z których pozyskiwane są produkty spożywcze lub surowce służące do ich wytwarzania. Praca rolnika skupia się przede wszystkim wokół zapewnienia odpowiednich warunków dla uprawy poszczególnych gatunków roślin (zbóż, warzyw, ziół itp.) i ciągłym nadzorowaniu ich poprawnego wzrostu. W czasie zależnym od charakterystyki danej rośliny rolnik zbiera plony prowadzonej uprawy i magazynuje je w odpowiednich warunkach. Rolnik upraw polowych, o ile pozwalają mu na to warunki sprzętowe i lokalowe, zajmuje się także przetwórstwem pozyskanych roślin.

Praca rolnika upraw polowych wymaga umiejętności planowania i wykonywania zadań związanych z uprawą roli. Celem pracy rolnika upraw polowych jest osiągnięcie najwyższych plonów uprawianych roślin, przy jednoczesnym zachowaniu jakości produkcji i przestrzeganiu zasad ochrony środowiska oraz maksymalizacja zysku ze sprzedaży uprawianych roślin i powstałych z nich surowców oraz produktów. Wykonując zadania zawodowe, rolnik upraw polowych prowadzi i obsługuje pojazdy, maszyny i narzędzia rolnicze do uprawiania gleby, nawożenia, sadzenia, siewu, pielęgnowania, ochrony roślin, zbierania i przechowywania plonów. Ponadto do jego zadań należy: wyrównywanie pól 10 pod uprawy, bronowanie, oranie, roztrząsanie obornika, sadzenie i sianie, nawadnianie, nawożenie, obsługiwanie sprzętu (traktorów oraz innych maszyn i urządzeń rolniczych), przygotowywanie preparatów ochrony roślin, opryskiwanie, koszenie, zbieranie i wykopywanie plonów, belowanie 1 siana, ładowanie, transportowanie i rozładowywanie materiału siewnego, nawozów, słomy i plonów, ustawianie i konserwowanie maszyn rolniczych.

W celu ochrony uprawianych roślin rolnik upraw polowych stosuje preparaty chemiczne. Sporządza mieszaniny użytkowe cieczy roboczych, oblicza dawkowanie oprysków polowych oraz kalibruje opryskiwacz i wykonuje opryski z użyciem preparatów: grzybobójczych, chwastobójczych, owadobójczych, stymulujących, dosuszających, skracających, nawożących mikro- i makroelementami oraz zaszczepiających kulturami bakterii. Ponadto osoba wykonująca ten zawód transportuje zebrane płody rolne 9, wyładowuje zbiory do magazynu lub suszarni. Rolnik upraw polowych zajmuje się sprzęganiem, ustawianiem, kalibracją, programowaniem, konserwacją i naprawą maszyn. Zestawia ciągniki z maszynami rolniczymi (agregatuje), naprawia je i konserwuje.

Sposoby wykonywania pracy

Osoba pracująca w zawodzie rolnik upraw polowych wykonuje pracę polegającą na:

  • dobieraniu zabiegów uprawowych do wybranej rośliny, w tym metod zapobiegania i zwalczania chorób, szkodników i chwastów 4,
  • wykonywaniu zabiegów uprawowych zgodnie ze stosowaną technologią upraw,
  • planowaniu i obliczaniu odpowiedniej ilości i jakości materiału siewnego oraz nawozów do planowanych upraw,
  • planowaniu zabiegów agrotechnicznych z uwzględnieniem czynników meteorologicznych wpływających na plonowanie roślin uprawnych,
  • wykonywaniu siewu i nawożenia mineralnego i organicznego,
  • dobieraniu narzędzi uprawowych w zależności od rodzaju gleby i technologii uprawy danej rośliny,
  • obsługiwaniu sprzętu i maszyn rolniczych stosowanych w pracach polowych,
  • nastawianiu (regulowaniu) maszyn rolniczych,
  • zbieraniu i przechowywaniu plonów,
  • prowadzeniu dokumentacji upraw polowych,
  • organizowaniu stanowiska pracy, w tym przestrzeganiu zasad BHP, ergonomii, ochrony przeciwpożarowej oraz stosowaniu przepisów prawa dotyczących.ochrony środowiska.

Więcej szczegółowych informacji znajduje się w sekcjach: 3.1. Zadania zawodowe oraz 3.2. Kompetencja zawodowa.

Warunki pracy

Miejscem pracy rolnika upraw polowych są grunty orne przeznaczone pod uprawy polowe. Rolnik upraw polowych może być zatrudniany w przedsiębiorstwach produkcji rolniczej lub prowadzić własne gospodarstwo rolne.

Szybkie tempo i długie godziny pracy podczas spiętrzenia prac polowych oraz uciążliwe warunki (hałas, zmienne warunki atmosferyczne, zapylenie itd.) mogą powodować zmęczenie. Jest to ciężka praca fizyczna, która wymusza posiadanie odpowiednich warunków fizycznych i zdrowotnych. Z uwagi na konieczność wykorzystywania specjalistycznego sprzętu rolniczego, do wykonywania zawodu konieczna jest też umiejętność obsługi zaawansowanych technologicznie urządzeń i maszyn rolniczych, wspomagających pracownika w wykonywaniu jego obowiązków.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.1. Możliwości podjęcia pracy w zawodzie.

Wykorzystywane maszyny i narzędzia pracy

Rolnik upraw polowych w procesie realizacji zadań zawodowych posługuje się maszynami oraz sprzętem rolniczym w zależności od specyfikacji prowadzonych upraw roślinnych i technologii ich pielęgnacji, tj. zbóż, roślin oleistych, roślin okopowych 11 (przemysłowych i pastewnych), roślin strączkowych, pastewnych, kukurydzy, ziół itp.

Rolnik upraw polowych zajmuje się użytkowaniem i obsługą maszyn i narzędzi służących do uprawy, pielęgnacji oraz zbioru plonów, takich jak:

  • kombajn,
  • traktor,
  • kultywator 7,
  • brona 3 talerzowa,
  • brona zębata zwykła,
  • siewnik,
  • ładowarka,
  • roztrząsacz nawozu,
  • rozrzutnik obornika,
  • kosiarka,
  • sadzarka,
  • sieczkarnia 12,
  • pług wieloskibowy,
  • opryskiwacz,
  • przyczepa,
  • ciężarówka,
  • przenośniki,
  • prasa do belowania,
  • kosa,
  • widły,
  • grabie,
  • łopata itd.

W związku z postępem technologicznym maszyny takie, jak snopowiązałka i wóz konny praktycznie wyszły z użycia. Sporadycznie są wykorzystywane w małych gospodarstwach na terenach górskich.

Organizacja pracy

Specyfika pracy rolnika upraw polowych powoduje, że nie można określić typowych godzin pracy w tym zawodzie. Praca może być w zasadzie wykonywana w różnych porach dnia i nocy przez całą dobę, 7 dni w tygodniu, bowiem niejednokrotnie rolnik upraw polowych zajmuje się także hodowlą zwierząt, co może wymagać wykonywania pracy w nocy.

Rolnik upraw polowych nie ma tzw. okresu urlopowego, w szczególności w letnich miesiącach pracuje przy żniwach i jest to dla niego okres wytężonej pracy. Prace polowe mają charakter sezonowy (wiosna, lato, jesień) i są wykonywane samodzielnie lub w zespole. Obecnie na wsi jest już coraz więcej ciągników wyposażonych w szczelną i komfortową kabinę z klimatyzacją, co wpływa na znaczne podniesienie komfortu pracy i mniejsze zmęczenie.

Zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo pracy człowieka

Rolnicy upraw polowych są narażeni na liczne wypadki: mogą ulec urazom na skutek poślizgnięcia, upadku, wpadnięcia pod i na różne maszyny rolnicze na polu lub w obejściu gospodarskim, zwłaszcza gdy zabudowania i podwórza gospodarskie są nieuporządkowane i słabo oświetlone. Istnieje także ryzyko ciężkich urazów (zgniecenie, amputacja kończyn) w czasie wykonywania różnych czynności za pomocą sprzętu zmechanizowanego. Rolnicy upraw polowych mogą ulec zatruciu podczas pracy ze środkami ochrony roślin i innymi preparatami chemicznymi stosowanymi w rolnictwie. Zagrożeniem dla zdrowia rolników upraw polowych są również duże ilości pyłów organicznych występujących w gospodarstwach rolnych. Ponadto w przypadku dostania się pod strumień spadającego ziarna osoby wykonujące ten zawód mogą ulec uduszeniu w silosach, elewatorach, magazynach lub przyczepach zbożowych.

Praca w gospodarstwie rolnym wymaga przenoszenia ciężkich ładunków o dużej objętości, często wykonywana jest w wymuszonej pozycji ciała i wymaga wykonywania powtarzalnych czynności. Może to być przyczyną urazów oraz bólów pleców, ramion i rąk. Podczas pracy z nawozami lub w silosach rolnicy upraw polowych mogą być narażeni na wydzielanie niebezpiecznych gazów, a duża ilość pyłu organicznego w gospodarstwach rolnych może powodować poważne problemy zdrowotne. Ze względu na możliwość wypadków rolnik musi bezwzględnie przestrzegać przepisów i zasad BHP, ochrony przeciwpożarowej, ergonomii i ochrony środowiska.

Wymagania psychofizyczne

Dla pracownika wykonującego zawód rolnik upraw polowych ważne są:

w kategorii wymagań fizycznych

  • wysoka ogólna wydolność fizyczna,
  • sprawność układu sercowo-naczyniowego,
  • sprawność układu oddechowego,
  • sprawność układu mięśniowo-szkieletowego,
  • sprawność narządu wzroku,
  • sprawność narządu słuchu,
  • sprawność zmysłu dotyku,
  • sprawność narządów równowagi;

w kategorii sprawności sensomotorycznych

  • koordynacja wzrokowo-ruchowa,
  • ostrość słuchu,
  • ostrość wzroku,
  • widzenie o zmroku,
  • spostrzegawczość,
  • zmysł równowagi,
  • czucie dotykowe,
  • zręczność rąk;

w kategorii sprawności i zdolności

  • koncentracja i podzielność uwagi,
  • zdolność do podejmowania szybkich i trafnych decyzji,
  • rozumowanie logiczne,
  • zdolność do współdziałania w zespole,
  • uzdolnienia techniczne,
  • gotowość do pracy w szybkim tempie,
  • łatwość przerzucania się z jednej czynności na drugą;

w kategorii cech osobowościowych

  • wytrzymałość na długotrwały wysiłek,
  • wytrwałość i cierpliwość,
  • niezależność,
  • gotowość do pracy w nieprzyjaznych warunkach środowiskowych,
  • samodzielność,
  • wychodzenie z własną inicjatywą,
  • systematyczność,
  • wysoki stopień odpowiedzialności.

Więcej informacji znajduje się w sekcjach: 3.3. Kompetencje społeczne; 3.4. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu.

Wymagania zdrowotne

Rolnik upraw polowych to zawód zaliczany do ciężkich prac fizycznych, w związku z tym do pracy w tym zawodzie wymagana jest dobra kondycja fizyczna i sprawność zarówno kończyn górnych, jak i dolnych.

Przeciwwskazaniem do pracy w zawodzie rolnik upraw polowych jest niska sprawność motoryczna, dysfunkcja kończyn górnych, dolnych, wady wzroku niepoddające się korekcji, choroby układu oddechowego i skłonność do alergii wywoływanych przez czynniki występujące w środowisku pracy. Osoba niepełnosprawna fizycznie mogłaby spotkać się z wieloma trudnościami, które niekiedy uniemożliwiłyby prawidłowe wykonywanie zadań w tym zawodzie.

WAŻNE:

O stanie zdrowia i ewentualnych przeciwwskazaniach do wykonywania zawodu orzeka lekarz medycyny pracy.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.4. Możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Wykształcenie niezbędne do podjęcia pracy w zawodzie

Do wykonywania zawodu rolnik upraw polowych preferowane jest ukończenie branżowej szkoły I stopnia (dawniej zasadnicza szkoła zawodowa) o profilu rolniczym.

Pracę w zawodzie rolnik upraw polowych może wykonywać również osoba, która:

  • została przyuczona do zawodu,
  • uzyskała doświadczenie w trakcie wykonywania pracy.

W zawodzie mogą pracować także osoby z wykształceniem średnim technicznym lub wyższym po kierunkach związanych z rolnictwem.

Tytuły zawodowe, kwalifikacje i uprawnienia niezbędne/preferowane do podjęcia pracy w zawodzie

Do wykonywania zawodu rolnik upraw polowych nie są wymagane tytuły zawodowe, kwalifikacje czy uprawnienia zawodowe.

Podjęcie pracy w zawodzie rolnik upraw polowych ułatwia posiadanie:

  • świadectwa/dyplomu potwierdzającego kwalifikacje wyodrębnione w zawodach pokrewnych (szkolnych): RL.03 Prowadzenie produkcji rolniczej (w zawodzie rolnik) oraz RL.16 Organizacja i nadzorowanie produkcji rolniczej (w zawodzie technik rolnik), uzyskane po spełnieniu wymagań formalnych i zdaniu egzaminu organizowanego przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne (OKE),
  • suplementu Europass (w języku polskim i angielskim), wydawanego na prośbę zainteresowanego przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne (OKE),
  • udokumentowanego doświadczenia zawodowego w dziedzinie rolnictwa, potwierdzającego umiejętności praktyczne w zakresie obsługi maszyn i narzędzi rolniczych.

W zależności od wykonywanych zadań, w zawodzie rolnik upraw polowych wymagane może być posiadanie uprawnień zawodowych, takich jak:

  • prawo jazdy kategorii T, zezwalające na kierowanie: ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym, zespołem pojazdów złożonym z ciągnika rolniczego z przyczepą (przyczepami) lub pojazdem wolnobieżnym z przyczepą (przyczepami) oraz pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM (motorowerem i czterokołowcem lekkim),
  • prawo jazdy kategorii B+E, uprawniające do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony wraz z przyczepą oraz ciągnikiem rolniczym wraz z dwoma przyczepami,
  • zaświadczenie o ukończeniu kursów stosowania środków ochrony roślin.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.2. Instytucje oferujące kształcenie, szkolenie i/lub potwierdzanie kompetencji w ramach zawodu.

Możliwości rozwoju zawodowego i awansu

W zawodzie rolnik upraw polowych nie ma typowej ścieżki awansu zawodowego. Możliwości rozwoju zawodowego wiążą się uzupełnianiem kwalifikacji i rozszerzaniem zakresu prowadzonej działalności. Rolnik upraw polowych może:

  • doskonalić swoje umiejętności, uczestnicząc w szkoleniach organizowanych przez stowarzyszenia i inne organizacje branżowe, przez producentów maszyn i narzędzi rolniczych, producentów nasion i środków ochrony roślin lub w wyspecjalizowanych ośrodkach szkoleniowych,
  • jeżeli posiada wykształcenie średnie i zdany egzamin maturalny, dalej kształcić się na studiach wyższych lub podyplomowych na kierunkach związanych z rolnictwem,
  • rozszerzać swoje kompetencje zawodowe poprzez kształcenie/szkolenie w zawodach pokrewnych.

Ponadto dla rozwoju zawodowego rolnika upraw polowych istotne znaczenie ma wiedza przekazywana z pokolenia na pokolenie, która jest wzbogacana o nowoczesne sposobów uprawy.

Możliwości potwierdzania kompetencji

Obecnie (2018 r.) w zawodzie rolnik upraw polowych nie ma możliwości potwierdzania kompetencji zawodowych w edukacji formalnej i pozaformalnej.

Możliwe jest potwierdzenie kompetencji przydatnych do wykonywania zawodu rolnik upraw polowych po przystąpieniu do i zdaniu egzaminu (przed Okręgową Komisja Egzaminacyjną) dla kwalifikacji:

  • RL.03 Prowadzenie produkcji rolniczej (w zawodzie rolnik),
  • RL.16 Organizacja i nadzorowanie produkcji rolniczej (w zawodzie technik rolnik od roku szkolnego 2020/2021).

Więcej informacji można uzyskać w Bazie Usług Rozwojowych https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl oraz Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl

Osoba zatrudniona w zawodzie rolnik upraw polowych może rozszerzać swoje kompetencje zawodowe w zawodach pokrewnych:

Nazwa zawodu pokrewnego

zgodnie z Klasyfikacją zawodów i specjalności

Kod zawodu

Technik rolnikS

314207

Technik agrobiznesuS

331402

Producent żywności ekologicznej

611402

Rolnik upraw mieszanych

611403

RolnikS

613003

Partnerzy

Na skróty

 Przejdź na górę